"> Η πιο επικίνδυνη μορφή κατάθλιψης κρύβεται πίσω από ένα χαμόγελο - Αναστασία Βαρσαμοπούλου

Η πιο επικίνδυνη μορφή κατάθλιψης κρύβεται πίσω από ένα χαμόγελο

 

Ο όρος «χαμογελαστή κατάθλιψη» – που εμφανίζεται κάποιος χαρούμενος στους άλλους, ενώ υποφέρει εσωτερικά από καταθλιπτικά συμπτώματα – έχει γίνει όλο και πιο δημοφιλής. Όλο και περισσότερα σχετικά  άρθρα για το θέμα αυτό  έχουν αναπτυχθεί στη βιβλιογραφία και επίσης  ο αριθμός των αναζητήσεων στη  Google για την πάθηση έχει αυξηθεί δραματικά φέτος. Ορισμένοι ωστόσο, μπορεί να αμφισβητήσουν, εάν πρόκειται για πραγματική παθολογική κατάσταση.

Η  χαμογελαστή κατάθλιψη δεν είναι ένας τεχνικός όρος που χρησιμοποιούμε στη ψυχολογία,  γιατί το άτομο μπορεί να καταφέρει να καλύψει με επιτυχία τα συμπτώματα. Ο πλησιέστερος τεχνικός όρος για αυτή την πάθηση είναι η «άτυπη κατάθλιψη«. Στην πραγματικότητα, ένα σημαντικό ποσοστό ατόμων που αντιμετωπίζουν χαμηλή διάθεση και απώλεια ευχαρίστησης σε δραστηριότητες, καταφέρνουν να κρύψουν την κατάστασή τους με αυτόν τον τρόπο, δηλαδή πίσω από ένα χαμόγελο. Και αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό τους και  τους άλλους για τη ζωή ακόμη και για την αυτοκτονία.

Πόσοι άνθρωποι φαντάζεστε ότι φαίνονται ευτυχισμένοι, αλλά αγωνίζονται καθημερινά με καταθλιπτικές σκέψεις; Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, το 10% του πληθυσμού των Ηνωμένων Πολιτειών πάσχει από κατάθλιψη, το οποίο είναι 10 φορές μεγαλύτερο από εκείνο που πάσχει από διπολική διαταραχή (1%) και  σχιζοφρένεια ( 1 % ).

Στην εικοσαετή κλινική μου εμπειρία, έχω διαπιστώσει ότι όσοι είναι πιο έκπληκτοι τη στιγμή που συνειδητοποιούν ότι βιώνουν κάποια μορφή κατάθλιψης είναι εκείνοι που υποφέρουν από «χαμογελαστή κατάθλιψη».

Το χαρακτηριστικό της χαμογελαστής κατάθλιψης είναι η εσωτερική θλίψη. Το χαμόγελο είναι ένας αμυντικός μηχανισμός, μια προσπάθεια να κρύψουν τα αληθινά συναισθήματά τους.  Άλλα κοινά συμπτώματα είναι τα συναισθήματα άγχους, φόβου, θυμού, κόπωσης, ευερεθιστότητας, απελπισίας και απόγνωσης. Όσοι πάσχουν από αυτή και άλλες μορφές κατάθλιψης μπορεί επίσης να αντιμετωπίσουν προβλήματα ύπνου, έλλειψη απόλαυσης σε ευχάριστες δραστηριότητες και απώλεια της λίμπιντο. Η εμπειρία του καθενός είναι διαφορετική. Είναι δυνατόν να αισθανθεί μόνο ένα ή πολλά από αυτά τα συμπτώματα. Μπορεί να είναι πολύ δύσκολο να εντοπίσετε ανθρώπους που υποφέρουν από χαμογελαστή  κατάθλιψη. Φαίνονται  σαν να μην έχουν λόγο να είναι λυπημένοι – έχουν δουλειά, ένα διαμέρισμα και ίσως ακόμη και παιδιά ή συνεργάτες και φίλους. Χαμογελούν όταν τους χαιρετάτε και μπορεί να κάνετε ευχάριστες συνομιλίες μαζί τους. Εν ολίγοις, βάζουν μια μάσκα στον έξω κόσμο, ενώ φαίνεται να ζουν φαινομενικά φυσιολογικές και δραστήριες ζωές.

Μέσα τους  ωστόσο, αισθάνονται απελπισμένοι και καταβεβλημένοι, μερικές φορές ακόμη έχουν σκέψεις για τέλος όλων.  Μπορεί να έχουν ιδεασμό αυτοκτονίας αλλά όχι αρκετή ενέργεια για να υλοποιήσουν  τις προθέσεις τους. Η δύναμη που πρέπει να καταβάλουν για  την καθημερινή τους ζωή μπορεί να τους κάνει ιδιαίτερα ευάλωτους στη διεξαγωγή μελλοντικών σχεδίων. Άλλα συμπτώματα αυτής της κατάστασης περιλαμβάνουν την υπερκατανάλωση τροφής, την αίσθηση βαρύτητας στα χέρια και τα πόδια και την πολύ μεγάλη ευαισθησία  στην κριτική ή την απόρριψη. Τα άτομα με χαμογελαστή κατάθλιψη είναι επίσης πιο πιθανό να αισθάνονται κατάθλιψη το βράδυ και να αισθάνονται την ανάγκη να κοιμούνται περισσότερο από το συνηθισμένο. Ωστόσο, με άλλες μορφές κατάθλιψης, η διάθεσή μπορεί να είναι χειρότερη το πρωί και ίσως αισθάνονται την ανάγκη για λιγότερο ύπνο από ό, τι συνήθως.

Οι  άνθρωποι με χαμογελαστή κατάθλιψη δείχνουν ένα «χαρούμενο πρόσωπο» στον έξω κόσμο, και βιώνουν μια πραγματική άνοδο στη διάθεσή τους ως αποτέλεσμα των θετικών γεγονότων στη ζωή τους, όπως για παράδειγμα, η λήψη ενός μηνύματος από κάποιον που επιθυμούσαν να ακούσουν ή κάποιος όταν επαινέσει  την εργασία τους μπορεί να τους κάνει να νιώθουν καλύτερα, αλλά αυτό κρατά μόνο  για λίγα λεπτά πριν επιστρέψουν στην καταθλιπτική τους διάθεση.

Η «χαμογελαστή κατάθλιψη» φαίνεται να είναι συχνότερη σε άτομα με συγκεκριμένες ιδιοσυγκρασίες. Συγκεκριμένα, συνδέεται με τα άτομα που είναι πιο επιρρεπή στο να ασχολούνται περισσότερο με τις αρνητικές καταστάσεις, σε άτομα με προβλήματα σχέσεων ή  στα άτομα που βίωσαν τραυματικές συναισθηματικές εμπειρίες  κυρίως στο ξεκίνημα της ενήλικης φάσης της ζωής τους. Όλα αυτά τα γεγονότα, όταν δεν αντιμετωπιστούν σωστά τη στιγμή που συμβαίνουν μειώνουν το νόημα της ζωής. Άλλες φορές η έντονη συναισθηματική απογοήτευση από τις σχέσεις, μπορεί να τροποποιήσει το σκοπό της ζωής και να οδηγήσει  το άτομο στο να στοχεύσει μόνο στην κατάκτηση υλικών αγαθών και αξιωμάτων στην εργασία με συνέπεια στο να βιώνουν μειωμένη ευχαρίστηση και ολοκλήρωση της ζωής τους.

Περίπου ένας στους δέκα ανθρώπους είναι καταθλιπτικοί και μεταξύ αυτών το 15% έως  40% αυτών των ανθρώπων υποφέρουν από την άτυπη μορφή που μοιάζει με «χαμογελαστή κατάθλιψη». Μια τέτοια κατάθλιψη συχνά αρχίζει νωρίς στη ζωή και μπορεί να διαρκέσει πολύ καιρό αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα και σωστά.

Δυστυχώς,  οι άνθρωποι που πάσχουν συνήθως δεν αναζητούν βοήθεια και θεραπεία και δε το κάνουν, επειδή τις περισσότερες φορές  δεν πιστεύουν ότι έχουν ένα πρόβλημα τόσο σημαντικό – αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα αν φαίνεται να συνεχίζουν με τα καθήκοντά τους και τις καθημερινές συνήθειες τους όπως και πριν. Μπορεί επίσης να αισθάνονται ένοχοι και να εκλογικεύουν τα συναισθήματά τους λέγοντας ότι δεν έχουν τίποτα για το οποίο θα μπορεί να νιώθουν θλίψη. Έτσι, δε μιλούν σε κανένα για τα προβλήματά τους και καταλήγουν να ντρέπονται για τα δύσκολα και βαριά συναισθήματά τους.

Το περιοδικό Women’s Health κατέγραψε την ουσία της χαμογελαστής κατάθλιψης όταν ζήτησε από κάποιες γυναίκες να αναρτήσουν φωτογραφίες τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στη συνέχεια να τις αναρτήσουν ξανά  στο Instagram περιγράφοντας όμως τώρα το πώς ένιωθαν πραγματικά τη στιγμή που έβγαζαν τη φωτογραφία. Εδώ είναι μερικές από τις αναρτήσεις  τους:

https://www.womenshealthmag.com/health/a19973575/true-emotion-behind-smiling-instagram-pictures/

Πώς μπορούμε να σπάσουμε  αυτόν τον κύκλο; Ένα σημείο εκκίνησης είναι να γνωρίζουμε ότι η κατάσταση αυτή υπάρχει και ότι είναι σοβαρή. Μόνο όταν σταματήσουμε την εκλογίκευση των προβλημάτων μας επειδή νομίζουμε ότι δεν είναι αρκετά σοβαρά, μπορούμε να αρχίσουμε να κάνουμε ένα πραγματικό βήμα. Για μερικούς, αυτή η επίγνωση  μπορεί να είναι αρκετή για να αλλάξουν την εσωτερική συνθήκη του εαυτού τους και  τα πράγματα γύρω, επειδή τους βάζει σε ένα μονοπάτι για να ζητήσουν βοήθεια και να ξεφύγουν από τα δεσμά της κατάθλιψης που τους κράτησαν πίσω.

Όσοι συνεχίζουν να απορρίπτουν ή να αποφεύγουν  αυτό που τους  κάνει να αισθάνονται  «άδειοι», θα είναι σχεδόν αδύνατο να διορθώσουν το πρόβλημα. Όταν οι καταθλιπτικές σκέψεις και τα συναισθήματα δεν αντιμετωπίζονται, συνήθως συσσωρεύονται και γίνονται χειρότερα. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να οδηγηθεί κανείς έξω από αυτά. Η Ψυχοθεραπεία είναι ένας ασφαλής τρόπος για να επιτευχθεί αυτό και όσο πιο γρήγορα το αντιληφθεί κάποιος τόσο ποιο εύκολα θα θεραπευτεί.

Αναστασία Βαρσαμοπούλου – Ψυχολόγος